Pwodui isit la epi kreye travay fòmèl

Ayiti achte aletranje sa l ta ka pwodui, epi li voye matyè premyè ale kote li ta ka voye pwodui fini. Pwogram nan vle fè peyi a kite yon ekonomi ki viv sou privilèj ak enpòtasyon pou l vin yon ekonomi ki pwodui, ki kreye travay, ki ekspòte.

Objektif yo fikse pou 2033: 300 000 travay fòmèl, yon kwasans ant 6 a 7% chak ane, ekspòtasyon ki soti nan mwens pase 1 milya rive nan 3 milya dola, ak envestisman dirèk etranje ki soti nan mwens pase 100 milyon rive nan 700 milyon dola chak ane.

Travay depi 100 premye jou yo

Yon pwogram nasyonal travopiblik ki bay anpil moun travay ap kreye 50 000 travay tanporè pou netwaye ravin ak koridò yo. Jèn yo ap gen yon mwayen rapid pou jwenn travay, epi y ap siyen yon pak nasyonal pou envestisman ak travay.

Ti ak mwayen antrepriz k ap pwodui yo ap jwenn lajan prete san enterè ak yon fon garanti: 5 000 pwojè finanse, 1 milyon goud chak.

Échéance: 100 premye jou yo
Indicateur: 300 000 travay fòmèl kreye anvan fen 2033

Kreye yon antrepriz nan 48 èdtan

Yo pwomèt yon sèl biwo sa a depi 40 an; n ap mete l sou pye nan 100 premye jou yo: moun ap kreye antrepriz yo sou entènèt, epi yo ap resevwa nimewo fiskal, patant ak enskripsyon an menm tan. Delè lalwa bay yo ap vin obligatwa pou Leta: si biwo a pa reponn, sa vle di wi. Rantre nan sektè fòmèl la dwe vin yon avantaj, pa yon pinisyon.

Yon Ajans nasyonal pou devlope ti antrepriz ap bay akonpayman, prete lajan pou kòmanse, garanti ak kapital risk, epi enkibatè ap louvri nan 10 depatman yo. 30% mache Leta ap ale bay ti ak mwayen antrepriz ayisyen, epi Leta ap peye founisè l yo anvan 60 jou, ak enterè otomatik si l an reta. Yon Leta ki pa peye touye plis ti antrepriz pase konkirans etranje.

Échéance: Kreye antrepriz: 5 jou an 2029, 48 èdtan an 2033
Indicateur: Antrepriz fòmèl ki anrejistre: plis 150% an 2033

Madan sara yo, yon enfrastrikti nasyonal

Madan sara yo bay vil yo manje; men pèsonn pa janm trete yo tankou enfrastrikti nasyonal yo ye a. Y ap gen yon stati legal ak fiskal ki senp, mache ki kouvri e ki an sekirite, depo ak chanm frèt, transpò kolektif pou machandiz, ak aksè a epay ak asirans.

Échéance: Mache ki kouvri e ki ekipe: 20 an 2029, 40 an 2033
Indicateur: Fanm nan moun ki jwenn kredi pou ti antrepriz: 40% an 2033

Louvri ekonomi an pou konkirans

Peyi a pa gen okenn lwa sou konkirans. Sou siman, farin, lwil, gaz ak telekominikasyon, yon ti kras moun fikse pri yo, epi antreprenè ayisyen an achte sa l bezwen pi chè pase konkiran dominiken l lan. Yon lwa sou konkirans ak yon Otorite ayisyen pou konkirans, ki endepandan e ki gen vrè pouvwa sanksyon ap mete fen nan privilèj moun yo pwoteje yo.

Yon obsèvatwa pri ap pibliye chak twa mwa konbyen mache stratejik yo nan men kèk moun ak diferans pri ak rejyon an. Mache ki fèt nan yon antant dirèk ant de pati yo ap entèdi, sof nan yon ijans ki esplike, epi finansman kanpay yo ap vin pwòp: si sa pa fèt, moun ki genyen eleksyon yo ap toujou dwe moun ki finanse yo a.

Indicateur: Diferans pri ak mache rejyon an: mwens 30% an 2033

Yon sistèm finans ki finanse

Kredi koute chè, li ra, epi li nan men kèk moun. Rezèv obligatwa yo ap desann piti piti, ansanm ak Bank Repiblik Ayiti e dapre yon plan ki pibliye, pandan y ap veye to dola a ak pri yo. Kredi ap ale nan agrikilti, lapèch, endistri k ap ekspòte, touris ak lojman, epi yon Bank nasyonal devlopman ap finanse pwojè pwodiksyon sou long tèm.

Lokasyon-achte, avans sou fakti ak garanti sou byen ap gen kad legal yo, bon Trezò yo ap louvri pou tout moun k ap fè epay, epi pèman sou telefòn ap mache tout kote nan tout konpayi. Enprime lajan regilye pou kouvri defisi a ap fini.

Échéance: Rezèv obligatwa sou depo an goud: soti nan 40% rive nan 24% an 2029, 18% an 2033
Indicateur: Kredi pou sektè prive kòm pati nan PIB la: de fwa plis; enflasyon anba 6% an 2033

Relanse agrikilti a

Jodi a, peyi a achte aletranje yon ti kras plis pase mwatye manje l. Y ap adopte plan nasyonal pou relanse agrikilti a nan 100 premye jou yo, ak objektif pwodiksyon pa filyè e pa depatman, yon pwogram ann ijans pou pwodiksyon an, ak distribisyon semans sètifye ak angrè a pri sibvansyone.

Y ap repare zòn irigasyon Latibonit, Plèn Kildesak, Plèn Okay, Plèn Nò ak Maribawou. Finansman pou andeyò, kredi pou sezon an, kredi sou rekòt ki nan depo ak asirans rekòt, ap akonpaye filyè priyoritè yo: diri, mayi, pwa, viv, mango, zaboka, kafe, kakawo, vetivè, elvaj ak myèl. Tit tè yo ap anrejistre sou non tou de mari ak madanm, epi kantin lekòl yo, lopital yo ak fòs sekirite yo ap achte pwodiksyon peyi a an premye.

Échéance: Ekta ki gen irigasyon: plis 25 000 an 2029, plis 60 000 an 2033
Indicateur: Manje ki soti aletranje: mwens 30%; an 2033, 300 000 pwodiktè ak yon kredi pou sezon an

Ze, lèt ak vyann ki pwodui lakay nou

Peyi a achte aletranje pifò ze l, poul li ak pwodui lèt li. Yon veterinè Leta pou chak depatman, ajan sante bèt nan chak seksyon kominal, kanpay vaksinasyon chak ane ak yon laboratwa nasyonal ap rebati sante bèt yo.

Yon filyè poul konplè, sant pou ranmase lèt ak ti faktori lèt, labatwa ki respekte nòm yo ak idantifikasyon bèt yo kont vòlè ap modènize elvaj la. Yon asirans lanmò pou bèt ap fè pèt yon bèt pa kraze yon fanmi ankò.

Échéance: Ze moun manje ki pwodui lakay: 40% an 2029, 70% an 2033
Indicateur: Vyann poul ki soti aletranje: mwens 50% an 2033

Lapèch ak ekonomi lanmè a

Ayiti se yon peyi lanmè ki pa viv sou lanmè a, ak plis pase 1 700 kilomèt kòt. Y ap konstwi pò ak kote pou debake pwason, chanm frèt, faktori glas ak sant travay pwason ansanm ak sektè prive a. Bato yo ap chanje piti piti pou yo ale peche pi lwen, elvaj pwason ap devlope, epi gadkòt yo ap veye zòn ekonomik eksklizif la.

Échéance: Pò ak kote debakman ki modènize: 3 an 2029, 8 an 2033
Indicateur: Pwodiksyon pwason: plis 80%; 30 000 travay dirèk an 2033

Rebati endistri a

Sektè konfeksyon an, ki se sektè endistriyèl ki bay plis travay nan peyi a, soti nan anviwon 60 000 travay an 2021 pou l desann a mwens pase 22 000 nan fen 2025. Yon politik endistriyèl nasyonal ap adopte nan 12 premye mwa yo, sou 8 filyè: materyèl konstriksyon, transfòmasyon pwodui agrikòl ak bwason, twal an « full package », mèb ak bwa, anbalaj ak plastik, pwodui ijyèn ak medikaman jenerik, ti asanblaj ak ekipman solè, resiklaj.

Pwogram nan mete 15 milya dola nan travay fèt: si siman, fè, blòk, tiyo ak fil kouran yo soti aletranje, lajan sa a ap finanse endistri lòt peyi. Pati pou pwodui lokal la ap vin obligatwa nan mache Leta yo, yon pri kouran pou endistri ap nan kontra, epi filyè k ap kòmanse yo ap gen yon pwoteksyon tanporè k ap desann piti piti, paske yon pwoteksyon san dat fini bay privilèj, li pa bay endistri.

Échéance: Politik endistriyèl nasyonal: 12 premye mwa yo

4 zòn ekonomik espesyal

Y ap prepare yon pwogram rapid pou zòn ekonomik espesyal yo nan 100 premye jou yo, anba yon komite entèministeryèl chèf Leta a ap prezide. Y ap lanse 4 zòn: Nòdès, bò Wanament ak Fò Libète, pou twal ki monte an kalite ak lojistik fwontyè a; Nò, bò Okap ak Karakòl, pou ti endistri, elektwonik ak transfòmasyon pwodui agrikòl; Lwès, bò Pòtoprens, « Lafiteau » ak « Varreux », pou lojistik, transfòmasyon ak sèvis nimerik; Sid, bò Okay, Aken, Sen Lwi ak Kavayon, pou transfòmasyon pwodui agrikòl, pwodui lanmè ak enèji renouvlab.

Chak avantaj ap depann de rezilta ki verifye, travay, pwodui lokal, fòmasyon ak ekspòtasyon, epi yo ap retire l otomatikman si objektif yo pa rive. CFI ap vin tout bon yon sèl biwo pou envestisè yo.

Indicateur: 150 000 travay nan zòn yo an 2033; envestisman dirèk etranje soti nan 12 milyon dola an 2025 rive nan 700 milyon chak ane

Ekspòte pwodui fini

Anviwon 90% ekspòtasyon yo chita sou asanblaj twal. Pwogram nan vle ekspòte pwodui ki transfòme: twal ak plis materyèl lokal, mango ak fwi transfòme, kafe ak kakawo espesyal, lwil esansyèl, pwodui lanmè, atizana ak sèvis nimerik pou lòt konpayi. Yon Ajans nasyonal pou ankouraje ekspòtasyon ak yon mwayen pou finanse ekspòtasyon ap akonpaye filyè sa yo.

P ap gen okenn akò komès ki siyen ankò san yon etid enpak ki pibliye. Ayiti ap patisipe tout bon nan mache CARICOM nan, komès ak Repiblik Dominikèn ap vin fòmèl, epi laboratwa ki akredite ap sètifye pwodui ayisyen pou ekspòtasyon.

Échéance: Pwodui ki sètifye pou ekspòtasyon: 150 an 2029, 400 an 2033
Indicateur: Ekspòtasyon: soti nan mwens pase 1 milya rive nan 3 milya dola chak ane an 2033

Dyaspora a, yon envestisè tout bon

Chak ane, dyaspora a voye plis lajan pase èd piblik pou devlopman, men lajan sa al nan konsomasyon paske pa gen mwayen pou l envesti. Obligasyon dyaspora ap finanse pwojè ki gen non, wout, pò ak enèji, epi kote travay la rive ap pibliye chak twa mwa. Biwo envestisè yo ap reponn nan 30 jou, epi papye konsila yo ap soti sou entènèt nan 72 èdtan pou pi plis.

Yon konferans nasyonal sou envestisman dyaspora a ap fèt nan 100 premye jou yo, ak yon mekanis pou mobilize konpetans li: 1 000 ekspè an misyon chak ane, san yo pa oblije tounen nèt. Konesans ka tounen menm lè moun nan rete lòtbò. Yon Sekretarya d Eta pou Ayisyen ki rete aletranje ap mete sou pye depi premye ane a.

Indicateur: 2,1 milya dola mobilize nan dyaspora a, ladan yo 1,2 milya an obligasyon

Touris istorik ak kiltirèl

Dyaspora a deja reprezante anviwon mwatye lajan touris peyi a: premye mache touris Ayiti a la deja, nou jis poko pran l. Sitadèl Laferyè, Palè Sansousi, Ramye, Fò Jak, Mache an Fè ak sant istorik Jakmèl ak Okap ap restore, epi y ap louvri yo pou touris. Yon kanpay mondyal pou mande moun tounen, sou modèl « Year of Return » nan Gana, ap vize dyaspora ayisyen an ak lòt dyaspora afwo-desandan yo, epi touris medikal ap devlope ak klinik ki akredite.

Pwomosyon an ap vini apre sekirite: p ap gen okenn gwo kanpay entènasyonal anvan sekirite ak pwòpte sit yo tounen.

Échéance: Vizitè k ap dòmi: 650 000 an 2029, 1,2 milyon an 2033
Indicateur: Lajan touris miltipliye pa 4; 60 000 travay dirèk ak endirèk an 2033

Kilti, atizana ak spò

Kilti se pa yon bagay anplis: li se yon sektè travay ak yon fòs enfliyans. Atis ak atizan yo ap gen yon estati ak pwoteksyon sosyal, y ap ranmase e pataje dwa otè yo, epi chak depatman ap gen ekipman kiltirèl li. Pòl atizana Kwadèbouke, Jakmèl, Okap ak Pòtoprens ap gen sant pwodiksyon ak ekspozisyon yo.

Spò ayisyen ap viv sou gwo pèfòmans moun fè san sistèm. Chak komin ap gen yon enfrastrikti spòtif ki antreteni, spò lekòl ap tounen, epi stad « Sylvio Cator » ak vilaj olenpik Titanyen ap jwenn renovasyon.

Indicateur: Komin ki gen yon enfrastrikti spòtif ki mache: 146 an 2033

Min ki sèvi peyi a

Tout eksplwatasyon min ap gen pou l respekte 6 kondisyon yo pa ka negosye: yon lis piblik resous yo davans, yon apèldòf entènasyonal ki klè, yon pati pou Leta ak redevans ki pi wo, obligasyon pou transfòme sou plas, yon plan pou repare zòn nan ak lajan garanti, ak konsiltasyon kominote ki rete bò yo. Lajan an ap ale nan yon fon souveren pou edikasyon ak enfrastrikti, ki pibliye chak twa mwa.

Indicateur: Tout pèmi, kontra ak redevans pibliye